Bệnh tiền sản giật là một trong những hội chứng nhiễm độc thai nghén đa cơ quan đặc biệt nguy hiểm đối với phụ nữ mang thai sau tuần thứ 20. Biến chứng thai kỳ này thường đặc trưng bởi tình trạng huyết áp tăng cao đột ngột kết hợp với sự xuất hiện bất thường của protein trong nước tiểu. Nếu không được tầm soát và phát hiện kịp thời, hội chứng này có thể nhanh chóng chuyển biến thành các cơn co giật ác tính, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của cả mẹ và bé. Việc chủ động nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo như phù nề, đau đầu, mờ mắt sẽ giúp thai phụ có hướng can thiệp y khoa từ sớm. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp toàn bộ những thông tin sản khoa cốt lõi giúp các mẹ bầu chủ động phòng ngừa biến chứng từ bệnh tiền sản giật.
Thai kỳ là một hành trình thiêng liêng nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe cần được theo dõi chặt chẽ. Trong số đó, tiền sản giật là gì luôn là thắc mắc của rất nhiều thai phụ khi tìm hiểu về các tai biến sản khoa nguy hiểm.
Thực chất, hội chứng tiền sản giật khi mang thai là gì? Đây là một hội chứng bệnh lý nhiễm độc thai nghén, đặc trưng bởi tình trạng tăng huyết áp đột ngột và có sự xuất hiện của protein trong nước tiểu (protein niệu). Thông thường, hội chứng này sẽ khởi phát từ sau tuần thứ 20 của thai kỳ, phổ biến nhất là vào 3 tháng cuối. Ngay cả những chị em phụ nữ vốn có chỉ số huyết áp hoàn toàn bình thường trước đó vẫn có nguy cơ đối mặt với căn bệnh này.
Số liệu thống kê cho thấy có khoảng 5 – 8% mẹ bầu gặp phải hội chứng này trong suốt thai kỳ. Đáng chú ý, nhiều trường hợp chỉ bị tăng huyết áp ở mức độ nhẹ nhưng bệnh vẫn có thể tiến triển âm thầm. Nếu không được phát hiện và can thiệp y khoa kịp thời, bệnh sẽ chuyển biến xấu thành sản giật, gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng của cả sản phụ lẫn thai nhi.
Để hiểu rõ mức độ nguy hiểm của tiền sản giật, mẹ bầu cần nắm được các biến chứng có thể xảy ra cũng như cơ chế tiến triển của bệnh nếu không được theo dõi và xử trí kịp thời. Đây là một tình trạng sản khoa nghiêm trọng, có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến cả sức khỏe của mẹ và sự an toàn của thai nhi.
Để chủ động bảo vệ bản thân, các mẹ bầu cần hiểu rõ mức độ nguy hiểm của hội chứng này thông qua những biến chứng nghiêm trọng dưới đây.
Khi bệnh không được kiểm soát tốt, cơ thể người mẹ sẽ phải chịu những tổn thương nặng nề ở nhiều cơ quan nội tạng:
Sản giật: Đây là giai đoạn tiến triển cực kỳ nguy hiểm sau tiền sản giật. Khi các cơn co giật toàn thân xuất hiện, sản phụ có thể rơi vào trạng thái hôn mê sâu, làm gián đoạn quá trình cung cấp oxy cho thai nhi và đe dọa tính mạng của người mẹ.
Hội chứng HELLP: Biến chứng này bao gồm tình trạng tan máu, tăng men gan và giảm tiểu cầu. Mẹ bầu thường có các dấu hiệu như đau đầu dữ dội, mờ mắt, buồn nôn hoặc đau tức vùng thượng vị. HELLP là một cấp cứu sản khoa có tỷ lệ tử vong rất cao nếu xử lý chậm trễ.
Tai biến mạch máu và xuất huyết: Bệnh gây tổn thương hệ thống mạch máu, dẫn đến các rủi ro như bong nhau non, xuất huyết võng mạc hoặc xuất huyết gan. Trong đó, bong nhau non sẽ gây ra tình trạng mất máu ồ ạt, sốc giảm thể tích và suy thận cấp ở mẹ.
Suy đa cơ quan: Áp lực máu quá cao kéo dài dễ dẫn đến suy tim cấp, phù phổi cấp hoặc suy giảm chức năng gan thận nghiêm trọng.
Không chỉ tác động đến người mẹ, hội chứng này còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự sống và quá trình phát triển của em bé trong bụng:
Thai chậm phát triển: Do các mạch máu hệ bánh nhau bị co thắt, lượng máu và nguồn dưỡng chất nuôi thai bị sụt giảm nghiêm trọng, khiến thai nhi không thể phát triển đạt chuẩn.
Nguy cơ sinh non cao: Trong nhiều trường hợp nguy kịch, các bác sĩ buộc phải chỉ định chấm dứt thai kỳ sớm để cứu người mẹ. Trẻ sinh non tháng sẽ rất dễ bị suy hô hấp, nhẹ cân và gặp nhiều khiếm khuyết về sức khỏe sau này.
Thai chết lưu và ngạt sau sinh: Tình trạng thiếu hụt oxy kéo dài trong tử cung có thể khiến thai nhi bị chết lưu. Nếu được sinh ra, bé cũng dễ bị ngạt, xuất huyết phổi hoặc chịu các chấn thương sản khoa nguy hiểm.
Việc thăm khám thai định kỳ, đo huyết áp và xét nghiệm nước tiểu thường xuyên chính là chiếc chìa khóa vàng giúp mẹ bầu phát hiện sớm, kiểm soát tốt hội chứng này để có một thai kỳ an toàn.
Tiền sản giật thực tế có nguy cơ diễn ra ở bất cứ thai phụ nào, còn có thể là những phụ nữ mang thai còn mắc phải chứng tiền sản giật sau sinh. Nhưng mà, nếu nữ giới có sự chủ động trong việc phòng chống và đến các trung tâm y tế phụ khoa tin cậy thăm khám sức khỏe liên tục thì sẽ không nằm trong những nhân tố mang đặc tính hiểm họa và khả năng mắc căn bệnh sẽ thấp hơn so đối với những trường hợp sau đây:
Các chuyên gia cho thấy, cho đến ngày nay vẫn chưa có một cho biết rằng chính xác nào về yếu tố gây nên hội chứng tiền sản giật. Tuy nhiên, theo một số nghiên cứu từ tương đối nhiều nhà khoa học thì nhau thai gặp thắc mắc có nguy cơ là một vì sao làm cho phụ nữ có bầu bị tình trạng này.
Theo đó, một số phụ nữ có mao mạch hẹp, không thể đưa một lượng máu đủ đến nhau thai để nuôi dưỡng đứa trẻ thì sẽ có nguy cơ mắc tiền sản giật. Các kích thích từ nội đào thải tố không được một vài mao mạch này đáp ứng, dẫn tới việc lượng máu mắc phải giảm sút và nhau thai mắc phải thiếu máu.
Một vài ví dụ khiến cho tình trạng này tiếp diễn có khả năng kể tới bao gồm: mao mạch mắc phải các tổn thương, máu đi vào trong tử cung không đạt đủ số lượng, mẹ bầu đang có vấn đề ở đội ngũ miễn dịch. Ngoài ra, một số mối nguy hại mà chúng tôi đã từng nói đến bên trên cũng có thể coi như các tác nhân tiến hành tăng cao nguy cơ mắc bệnh.
Tùy thuộc vào thể trạng của từng thai phụ cũng như mức độ tiến triển của bệnh, các dấu hiệu tiền sản giật có thể xuất hiện nhanh hay chậm và biểu hiện nặng nhẹ khác nhau. Ở một số trường hợp, triệu chứng diễn ra âm thầm, khó nhận biết, nhưng cũng có những thai phụ lại xuất hiện biểu hiện rõ ràng và tiến triển nhanh. Tuy vậy, xét trên phương diện lâm sàng, tiền sản giật thường có những dấu hiệu điển hình mà mẹ bầu cần đặc biệt lưu ý để kịp thời phát hiện và theo dõi.
Dấu hiệu thường gặp và xuất hiện sớm nhất là tình trạng huyết áp tăng cao. Đây được xem là biểu hiện tiền sản giật hay gặp ở giai đoạn 3 tháng cuối thai kỳ. Chỉ số huyết áp tối đa từ 140 mmHg trở lên và huyết áp tối thiểu từ 90 mmHg trở lên đã được coi là bất thường. Khi các chỉ số này tăng càng cao thì nguy cơ tiền sản giật càng nghiêm trọng, dễ kéo theo nhiều biến chứng nguy hiểm cho cả mẹ và thai nhi.
Bên cạnh tăng huyết áp, trong nước tiểu của thai phụ có thể xuất hiện hàm lượng protein cao. Khi xét nghiệm nước tiểu 24 giờ, nếu lượng protein đạt từ 0,3 g/l trở lên thì được xem là dấu hiệu đặc trưng của tiền sản giật. Trường hợp sử dụng mẫu nước tiểu ngẫu nhiên, chỉ số protein từ 0,5 g/l cũng cho thấy nguy cơ bệnh lý. Đây là biểu hiện cho thấy chức năng thận đang bị ảnh hưởng, cần được theo dõi sát sao.
Phù toàn thân cũng là triệu chứng đáng chú ý. Thai phụ có thể bị phù ngay từ buổi sáng, kèm theo tình trạng tăng cân nhanh và bất thường, thường trên 0,5 kg mỗi tuần và diễn ra liên tục. Ở phụ nữ mang thai khỏe mạnh, phù thường chỉ nhẹ ở chân và xuất hiện vào buổi chiều do đứng hoặc ngồi lâu. Vì vậy, việc phân biệt giữa phù sinh lý và phù bệnh lý là rất quan trọng để tránh chủ quan.
Ngoài ra, nhiều thai phụ còn gặp tình trạng đau tức vùng thượng vị hoặc đau ở phía bên phải dưới xương sườn, kèm theo cảm giác buồn nôn và nôn ói kéo dài. Các cơn đau đầu xuất hiện thường xuyên, tập trung nhiều ở vùng chẩm, khiến đầu óc nặng nề, choáng váng và khó tập trung. Một số người cảm thấy tinh thần lờ đờ, mệt mỏi rõ rệt hơn so với bình thường.
Rối loạn thị giác cũng là một trong những biểu hiện của tiền sản giật. Thai phụ có thể cảm thấy thị lực suy giảm, nhìn mọi vật mờ hơn, đặc biệt là khi nhìn gần. Đồng thời, mắt trở nên nhạy cảm bất thường với ánh sáng, dễ bị chói hoặc khó chịu khi tiếp xúc với ánh sáng mạnh.
Bên cạnh đó, số lần đi tiểu có xu hướng giảm do lượng nước tiểu bài tiết ít hơn, phản ánh sự suy giảm chức năng thận. Cơ thể người bệnh thường xuyên rơi vào trạng thái mệt mỏi, da dẻ xanh xao, nhợt nhạt, có thể liên quan đến tình trạng thiếu máu. Ở những trường hợp nặng, thai phụ còn có nguy cơ bị tràn dịch màng phổi, dẫn đến khó thở, tức ngực, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày.
Những biểu hiện trên cho thấy tiền sản giật là tình trạng nguy hiểm, đòi hỏi thai phụ phải theo dõi sát sao và thăm khám kịp thời để hạn chế rủi ro cho cả mẹ và thai nhi.
Bệnh tiền sản giật có nguy hiểm không? Sự thật là Tiền sản giật cực kỳ không dễ phòng ngừa và không có bất kỳ bài thuốc nào có khả năng điều trị được hoàn toàn, một số gì phụ nữ có bầu cần thiết phải sắp là một sức khỏe tốt kiểm tra đều đặn để không gặp phải căn bệnh này. Khảo sát tiền sản giật chứng bệnh học cho thấy rằng tiền sản giật là một bệnh lý khá là nguy hiểm, do đó việc chữa trị mau chóng sớm sẽ vô cùng quan trọng để giữ gìn sự an toàn cho mẹ và đứa bé. Những khám bệnh, khám đều đặn tại các trung tâm y tế, bệnh viện chuyên khoa có thể giúp cho thai phụ cảm nhận kịp thời căn bệnh bao gồm: Đo huyết áp và động mạch, khám máu nhằm đo nồng độ PLGF, siêu âm bụng và đo các chỉ số xung động mạch trong tử cung.
Khi từng cảm nhận được chuẩn xác mức độ ngày nay của bà bầu thì bác sĩ sẽ đưa ra hướng khắc phục phù hợp. Theo đó, dựa trên tình trạng chứng bệnh mà công nghệ chữa tiền sản giật cũng khác nhau, cụ thể:
Với trường hợp này, phụ nữ mang thai (dưới 36 tuần) thông thường chỉ cần phải nghỉ ngơi và theo dõi ngay tại nhà theo hướng dẫn từ bác sĩ. Người bệnh cần thăm khám huyết áp 2 lần trong ngày để giữ gìn không nâng cao quá mức, Bên cạnh đó theo dõi lượng nước giải để xem xét có sự thay đổi thất thường thường hay không.
Khi phụ nữ có bầu nghỉ trên giường nên nằm ở tư thế nghiêng về phía bên trái. Menu hoạt chất cần ăn nhạt và tăng đạm. Tuy vậy, vẫn có một tỷ lệ phụ nữ mang thai phải nhập viện để theo dõi đặc biệt nhằm ngăn chặn các mối nguy hại xảy ra rủi ro.
Khi chứng bệnh đã từng diễn biến đối với tình trạng nghiêm trọng, thai phụ bắt buộc phải được nhập viện để theo dõi và trị một cách tích cực. Các câu hỏi cần được theo dõi liên tục bao gồm: Huyết áp, cân rất lớn, protein niệu, tiểu cầu, tim thai. Bác sĩ sẽ chỉ định người mắc bệnh sử dụng các dạng thuốc hạ huyết áp, thuốc giãn tiểu động mạch, kháng sinh lợi tiểu, thuốc kháng sinh an thần… tùy tình huống.
Một số ca căn bệnh mà thuốc không còn đem đến chức năng hoặc đã từng tiến triển xấu khiến cho sản giật tiếp diễn thì phải mau chóng chấm dứt giai đoạn thai kỳ. Đồng thời, Mặc dù mức độ nhẹ thường nặng thì các trường hợp mắc chứng bệnh mà bà bầu đã từng trên 36 tuần có nguy cơ được sinh mổ, hoặc áp dụng cách kích thích giúp cho sinh sớm để giữ gìn an toàn cho cả mẹ và con.
Để làm giảm mối nguy hại gặp hội chứng tiền sản giật trong thai kỳ, các phụ nữ có bầu cần kiềm chế động chống lại, chăm sóc và quan tâm đến cơ thể cẩn thận qua những lưu ý sau đây:
Hy vọng những thông tin trong bài viết đã giúp mẹ bầu hiểu rõ hơn về tiền sản giật, bao gồm dấu hiệu nhận biết cũng như mức độ nguy hiểm của tình trạng này trong thai kỳ. Đây là một biến chứng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời. Vì vậy, thai phụ cần đặc biệt chú ý theo dõi những biểu hiện bất thường trong suốt quá trình mang thai và chủ động thăm khám ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ. Việc kiểm tra định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp hạn chế tối đa rủi ro và đảm bảo một thai kỳ an toàn, khỏe mạnh.
